Τι Γιορτάζουμε την Πρωτομαγιά

Η 1η Μαΐου, γνωστή ως Πρωτομαγιά, είναι μια ημερομηνία με διπλό συμβολισμό: γιορτή της φύσης και της άνοιξης από τη μία, ημέρα μνήμης και διεκδίκησης των εργατικών δικαιωμάτων από την άλλη. Οι ρίζες της είναι βαθιές και πολυδιάστατες, συνδυάζοντας λαϊκές παραδόσεις με ιστορικούς αγώνες.

Η Πρωτομαγιά ως αρχαία και λαϊκή γιορτή**

Στην αρχαία Ελλάδα, η Πρωτομαγιά είχε χαρακτήρα αγροτικό και εορταστικό. Συνδεόταν με τη γονιμότητα της γης και την αναγέννηση της φύσης. Τιμούσαν θεότητες όπως η Δήμητρα και η Περσεφόνη. Στο Βυζάντιο και την Ορθοδοξία, ο εορτασμός πέρασε πιο ήπια, αλλά διατήρησε τα στοιχεία της ανανέωσης και της άνοιξης.

Στη λαϊκή ελληνική παράδοση, η Πρωτομαγιά είναι ημέρα εξόδου στην εξοχή, συλλογής λουλουδιών και κατασκευής του **στεφανιού του Μάη**, που κρεμιέται στις πόρτες ως φυλαχτό για καλή τύχη και υγεία. Το έθιμο κορυφώνεται με το κάψιμο του στεφανιού στις 24 Ιουνίου (του Άη-Γιάννη του Κλήδονα).

Η πρώτη Μαΐου είναι μέρα ορόσημο για τους αγώνες του εργάτη.

Οι αιματοβαμμένες εξεγέρσεις των εργατών του Σικάγο στις αρχές Μάη του 1886 έγιναν ύστερα από επιτυχημένες διεκδικήσεις των εργατών στον Καναδά το 1872.

Δύο χρόνια νωρίτερα, το 1884, πάρθηκε στο συνέδριο της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας η απόφαση να γίνουν την πρώτη Μαΐου του 1886 απεργιακές κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις στο Σικάγο, το μεγαλύτερο τότε βιομηχανικό κέντρο των ΗΠΑ. Αίτημα η μείωση των ωρών εργασίας και σύνθημα «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο».

Την 1η Μαΐου του 1886, 600.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις απεργίες που γίνονταν σε όλη τη χώρα, και πάνω από 80.000 στο Σικάγο. Αυτό το Σάββατο του 1886, μια εργάσιμη μέρα, οι εργάτες ξεκίνησαν με τις γυναίκες και τα παιδιά τους για να διαδηλώσουν ειρηνικά στον χώρο της συγκέντρωσης, στην πλατεία Haymarket. Στη γύρω περιοχή είχαν παραταχθεί αστυνομικές δυνάμεις αποτελούμενες από 1350 άτομα, οπλισμένα με οπλοπολυβόλα και περίστροφα. Κι ενώ το πλήθος παρακολουθούσε τις ομιλίες, ο επικεφαλής της αστυνομικής δύναμης διατάσσει να διαλυθεί η συγκέντρωση. Μια χειροβομβίδα εκτοξεύτηκε από την πλευρά των διαδηλωτών εναντίον των ένστολων και επί τόπου σκοτώθηκαν 7 αστυνομικοί. Στη συνέχεια,οι αστυνομικοί άρχισαν να πυροβολούν αδιακρίτως. Είναι ακόμα άγνωστος ο αριθμός των θυμάτων αφού πολλοί τραυματισμένοι κατέληξαν τις επόμενες ημέρες. Επίσημα 16 νεκροί αστυνομικοί και τέσσερις διαδηλωτές έχουν επαληθευτεί.

Το γνωστό σκίτσο ενός αναρχικού που πετάει μία βόμβα εμφανίστηκε κατόπιν αυτού του συμβάντος. Οκτώ συλληφθέντες διαδηλωτές δικάστηκαν, τέσσερις εξ αυτών καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλος ένας αφαίρεσε μόνος του τη ζωή του στη φυλακή. Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης δημιούργησε τα θεμέλια της Εργατικής Πρωτομαγιάς ως Εργατικής Γιορτής.

**Η Πρωτομαγιά στην Ελλάδα**

Η πρώτη εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα γιορτάστηκε το **1893** στην Αθήνα, με συγκέντρωση εργατών στο Παναθηναϊκό Στάδιο, οργανωμένη από τον σοσιαλιστή Σταύρο Καλλέργη. Ξεχώρισαν οι συγκεντρώσεις του 1936 στη Θεσσαλονίκη, όπου η αστυνομία πυροβόλησε και σκότωσε διαδηλωτές – η πιο γνωστή μορφή ήταν ο **Τάσος Τούσης**, του οποίου η φωτογραφία πάνω στο αίμα έγινε σύμβολο και ενέπνευσε τον Ρίτσο να γράψει τον **“Επιτάφιο”**.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974), οι εορτασμοί καταπιέστηκαν, αλλά μετά τη μεταπολίτευση η Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ξανά ως σύμβολο διεκδίκησης και τιμής των εργατικών αγώνων. Σήμερα αποτελεί **επίσημη αργία**, ενώ κάθε χρόνο διοργανώνονται απεργίες και πορείες από συνδικάτα, συλλογικότητες και πολιτικά κόμματα.

Είτε κρατώντας ένα στεφάνι λουλουδιών είτε ένα πανό διαμαρτυρίας, η Πρωτομαγιά μας καλεί να θυμόμαστε, να τιμάμε και να συνεχίζουμε.